Moreel beraad
Moreel beraad
Kiezen tussen twee kwaden
In de zorg en het sociaal domein neem je dagelijks beslissingen die er echt toe doen. Beslissingen over mensen, over hun leven, hun waardigheid en hun toekomst. Vaak zijn die beslissingen niet zwart-wit. Ze raken aan waarden die botsen, aan belangen die niet te verenigen zijn, aan vragen waar geen eenduidig antwoord op bestaat.
Wat doe je als een cliënt een keuze maakt die jij niet kunt ondersteunen, maar waarbij je zijn autonomie wilt respecteren? Hoe ga je om met een situatie waarin veiligheid en vrijheid lijnrecht tegenover elkaar staan? Wanneer is ingrijpen gerechtvaardigd en wanneer niet?
Dit zijn morele vragen. En ze verdienen een serieus, gestructureerd gesprek.
Wat is een moreel beraad en waarom is het nodig
In de zorg en het sociaal domein wordt veel gesproken over protocollen, richtlijnen en kwaliteitsindicatoren. Die zijn waardevol maar ze geven geen niet altijd antwoord op de vraag wat je doet als twee goede waarden botsen.
Moreel beraad kan daarin helderheid geven. Moreel beraad is een gestructureerd gesprek waarin professionals samen onderzoeken, in dialoog gaan en reflecteren op een ethische kwestie uit de eigen praktijk. Niet om snel tot een oplossing te komen, maar om de situatie écht te begrijpen vanuit verschillende waarden en perspectieven.
Moreel beraad geeft professionals de tijd en de ruimte om samen stil te staan bij wat er echt op het spel staat. Wat goede zorg of hulpverlening is in de desbetreffende situatie.
Moreel beraad vergroot de kwaliteit van het werk alsook de werkbeleving. Het versterkt de morele weerbaarheid van professionals en draagt bij aan een ethische organisatiecultuur. Het doel is niet perse een besluit, soms is de uitkomst meer helderheid of simpelweg het gevoel dat je het niet alleen hoeft te dragen.
Moreel beraad met dilemmamethode
Als gespreksleider moreel beraad werk ik met de dilemmamethode. Een veelgebruikte en bewezen effectieve werkvorm binnen moreel beraad. De dilemmamethode gaat uit van een ethisch dilemma. Een dilemma dat altijd bestaat uit twee keuzes die beide schades kennen en waar je als professional niet zomaar een antwoord op hebt. Bijvoorbeeld: wanneer is ingrijpen gerechtvaardigd bij een dementerende ouder die zelfstandig wil blijven wonen, een jongere die zijn begeleider in vertrouwen neemt dat hij iets strafbaars heeft gedaan, een client die haar begeleider beschouwt als enige steun en niemand anders heeft waardoor afstand en nabijheid verward raakt.
Deze dilemma’s hebben geen eenduidig antwoord en daarom geschikt om te onderzoeken in een moreel beraad.
Voor wie is moreel beraad geschikt?
Moreel beraad is geschikt voor elk team in de zorg of het sociaal domein dat te maken heeft met ethische kwesties. Dat kunnen teams zijn in de verpleging, de geestelijke gezondheidszorg, de jeugdzorg, de ouderenzorg, het maatschappelijk werk of de wijkteams. Overal waar mensen werken met mensen, spelen morele vragen. Een traject kan bestaan uit een eenmalige sessie rondom een actueel dilemma of uit een reeks van bijeenkomsten waarmee moreel beraad structureel wordt ingebed in de werkwijze van het team.
